Stop UMTS angst!

Gemeentelijke instellingen gaan onterecht mee in de niet op feiten gebaseerde uitingen en bezorgdheid van bewoners. De tegenwerking van UMTS is gebaseerd op angst. Gemeente zou geen steun mogen geven aan deze UMTS angst en de Nederlandse overheid zal tegen dit wanbeleid in moeten grijpen!

donderdag, april 20, 2006

Reactie op kritische opmerkingen op www.stopUMTS.nl

memo
van: H. Kroeze
aan: drs. E. Goes
datum: 9 december 2005
Reactie op kritische opmerkingen op www.stopUMTS.nl naar aanleiding van een
artikel in Tubantia dd. 24 november 2005 onder de titel 'de wetenschapper weet
het zeker'.

1 ... bevatten wetenschappelijke onzin en propageren
pseudo-wetenschap ...
Ik heb in mijn presentatie gesteld dat vele websites zoals stopumts.nl dat doen.
Stopumts grossiert inderdaad in wetenschappelijke onzin, waarvan hierna enkele
voorbeelden. Pseudo-wetenschap stond er vroeger ook veel op (aardstralen, cloudbusters,
sungazing en dergelijke) of verwees daarnaar, maar kennelijk is de site
recent enigszins opgeschoond van deze materie.
Enkele voorbeelden van wetenschappelijke onzin:

Op de pagina over het Tubantia artikel staat \alle epidemiologische ... en
provocatie onderzoeken tonen schade aan". Ik verwijs slechts naar Dolk
et al. (1997) voor een negatieve epidemiologische studie en naar Wilen et al.
(2006) voor een negatieve provocatie studie. Zo zijn er talloos veel meer
voorbeelden te vinden in de recente literatuur die helemaal geen biologisch
eect, laat staan gezondheidsschade aantonen. Ik ben in mijn voordracht
kort ingegaan op het werk van Christensen et al. (2005); Lonn et al. (2005);
Krause et al. (2004); Haarala et al. (2005); Tahvanainen et al. (2004) en
Besset et al. (2005) die allen geen eect rapporteren.

citaat van stopumts.nl: \De straling van VHF en UKW laat nauwelijks
energie achter in het menselijk lichaam. Als je aan de voor- en achterzijde
van een mens meet, dan is er geen verschil."
Dit is volslagen nonsense, radiogolgen van 100 MHz FM-radio en 500 MHz
UHF televisie worden nu juist prima door het lichaam geabsorbeerd, zij het
met wat grotere penetratiediepte. Hier wordt nuttig gebruik van gemaakt
bij verschillende medische toepassingen (zie bijvoorbeeld Kroeze et al. (2001)).
Op 100 MHz is de penetratiediepte 76 mm, op 500 MHz is dat 50 mm
(bron: http://niremf.ifac.cnr.it/tissprop/). Dit betekent dat op deze diepte
70% van de 'straling' is geabsorbeerd en in warmte omgezet, na 300 mm
(ongeveer de dikte van een mens) is dat 98% op 100 MHz en 99,7% op
500 MHz. Er komt dus op deze frequenties vrijwel niets door een mens
heen.


Het is zelfs zo dat de blootstellingsnormen tussen 10 MHz en 500 MHz aanmerkelijk
lager zijn gekozen (zie guur 1), omdat het menselijk lichaam deze
frequenties zo goed absorbeert. In dit frequentiegebied liggen de genoemde
omroepzenders.
citaat van stopumts.nl: \We hebben 60 jaar gezond en wel met gewone radio
en TV geleefd. Als die meer stralen dan een zendmast, dan is er niks aan
de hand. Helemaal mis!"
Deze conclusie (helemaal mis) slaat nergens op. Met name het signaal van
de UHF-omroepzenders is goed te vergelijken met het GSM signaal. De
UHF frequentieband ligt tussen 400 MHz en 800 MHz, de lage GSM band
zit rond 900 MHz. De Nederlandse UHF televisiezenders hebben vermogens
van 300 tot 1000 kW(erp) per TV-kanaal, waarvan er twee of drie aanwezig
zijn per zendertoren. Eenvoudige toepassing van de kwadraten wet toont
aan dat op tientallen kilometers afstand de veldsterkte van een TV-zender
vergelijkbaar is met die van een basisstation op 400 m afstand.
Zowel in Engeland (Dolk et al., 1997) als in Nederland (Van Ass and Van de
Weerdt, 2005) is onderzocht of er rond omroepzendertorens meer kanker
voorkomt; dat is niet het geval. Rond de omroeptoren te Markelo bleken
er zelfs minder kankergevallen voor te komen dan op grond van statistiek
verwacht mag worden (Van Ass and Van de Weerdt, 2005).
citaat van stopumts.nl: \Tevens is een groot verschil dat ouderwetse TVen
radiozenders een ongepulst signaal verzenden, terwijl GSM,DECT en
UMTS zenders een gepulst signaal verzenden. Gepulste signalen zijn veel
schadelijker gebleken dan ongepulste signalen."
In tegenstelling tot wat hier wordt beweerd is het TV-signaal ook sterk
'gepulst' (het synchronisatiesignaal en de colorburst, maar ook bij scherpe
helderheidsovergangen en t.b.v. het teletext signaal). Omdat het TV-signaal
een veel grotere bandbreedte (4 MHz) heeft dan het GSM-signaal (0.2 MHz)
kun je zelfs stellen dat het TV-signaal 20 keer zo sterk 'gepulst' is. Het
UMTS-signaal is helemaal niet 'gepulst' in de zin dat de data-overdracht
amplitude gemoduleerd zou zijn, dit is in tegendeel fase-gemoduleerd en is
daardoor vergelijkbaar met de omroep FM-zenders.
Er is ook nooit aangetoond dat gemoduleerde signalen een biologisch signi-
cant eect hebben in vergelijking met niet-gemoduleerde signalen (Foster
and Repacholi, 2004). Een dergelijk eect kan ook alleen bestaan als er
op celniveau een detectie-mechanisme aanwezig zou zijn en dat is uiterst
onwaarschijnlijk, zeker voor fase- of frequentie-modulatie.
citaat van stopumts.nl:"Men neme een ballon gevuld met zout water als
model voor een menselijk hoofd of lichaam, men zet er een GSM telefoon
naast en meet, afhankelijk van de blootstellingsduur hoe warm het water
wordt. ... (dit is) is verre van een geschikt model voor het menselijk hoofd
en de hersenen ..."
Dit is een karikatuur van de wijze waarop de fabrikanten van mobiele telefoons
hun producten bemeten. Om te beginnen wordt er geen ballon gebruikt,
maar een kunststof halfmodel van het hoofd, waarvan de maten
nauwkeurig voorgeschreven zijn: het zogenaamde Speci c Anthropomorphic
Mannequin (SAM) model. Dit wordt gevuld met een vloeistof die zo is
samengesteld dat de di-electrische eigenschappen overeenstemmen met die
van spier- en hersenweefsel. Dit SAM hoofd wordt op z'n kant naast een mobiele
telefoon geplaatst en in de vloeistof wordt een robot-gestuurde meetprobe
bewogen (zie www.dasy4.com/dasypro.html). In zorgvuldige modelstudies
is aangetoond dat de metingen in het SAM-model altijd een overschatting
zijn van de waardes in een anatomisch correct hoofd (Beard et al.,
2006). Dit geldt ook voor hoofden van kinderen en is getest met het mobieltje
naast het oor en voor het oog (Keshvari and Lang, 2005).


2 ... pseudo-wetenschap ...
Wie in Google met de trefwoorden 'GSM' en 'aardstralen' zoekt krijgt een lijst
met tientallen sites waarop de meest baarlijke nonsense wordt verkocht. Een citaat
van www.heliotrooppraktijk.nl: \Om de nadelige gevolgen van onze 'beschavingsproducten'
op te heen, werd de Elektro Smog Corrector ontwikkeld. Het werkingsprincipe
daarvan is als volgt; Ons levenssysteem werkt optimaal bij een
elektromagnetische klok van 7,8 pulsen per seconde, de Schumann-resonantie van
het natuurlijke aardmagnetische veld. Die natuurlijke elektromagnetische klok
regelt heel uiteenlopende activiteiten in ons lichaam en stemt ze harmonisch op
elkaar af."
Het is een volstrekt raadsel wat het aardmagnetisch veld te maken zou hebben
met radiogolven van omroepzenders en/of mobiele communicatie systemen. Laat
staan dat je die zou kunnen opheen door ergens een apparaatje neer te zetten.
Het begrip 'Schumann-resonantie' is onbekend in de serieuze wetenschap.
Zoals gezegd is de hoeveelheid pseudo-wetenschap op stopumts aanmerkelijk
afgenomen, toch is er nog wel een treend voorbeeld van te vinden. Zo wordt
er geciteerd uit een artikel in het Algemeen Dagblad van 5 december 2005: \ ...
Onlangs zijn mijn man en ik getest op straling. Via meting. We bleken nog steeds
een ontzettend hoge dosis in ons lijf te hebben." (mijn cursivering).
Dit is onversneden pseudo-wetenschap. Electromagnetische (EM) golven worden
niet opgeslagen in het lichaam, daarvoor is geen enkel mechanisme bekend. Hieruit
volgt dat het niet mogelijk is achteraf te meten waaraan iemand is blootgesteld
geweest. Mensen die dergelijke metingen uitvoeren zijn charlatans.
Opmerkelijk is dat dezelfde personen die deze \hoge dosis in (hun) lijf hebben"
vertellen dat zij slapen \onder een deken waarin metaal is verwerkt. Achter de
gordijnen van het raam dat uitkijkt op de (antenne), hangt aluminiumfolie." Op
zich zijn dit maatregelen die EM golven heel eectief afschermen. Echter \het
helpt nauwelijks". De enige logische conclusie die hieruit getrokken kan worden
is, dat de klachten die deze mensen hebben dus niet veroorzaakt kunnen worden
door EM golven, want het wegnemen van de veronderstelde oorzaak neemt de
klachten niet weg.

3 ... kwakzalverij ...
Bovenstaand voorbeelden van pseudo-wetenschap duiden ook op een inke dosis
kwakzalverij op de 'electro-smog' websites. Mensen worden 'doorgemeten' aan
de hand van niet bestaande principes en op grond van deze dubieuze metingen
worden hen beschermings- en afschermings middelen verkocht die ofwel niet
werkzaam zijn, danwel zinloos zijn. Aan deze middelen worden gezondheids claims
gekoppeld en er worden forse prijzen voor gevraagd. Dit vertoont grote overeenkomst
met de vroeger veel -en helaas nog steeds- voorkomende praktijken van 'aardstralen
deskundigen'. Deze lieden stellen eerst met 'metingen' gevaarlijke aardstralen
vast en verkopen vervolgens een beschermend kastje of iets dergelijks.
Goede voorbeelden van deze praktijken met betrekking tot EM velden zijn te
vinden op de website www.medivation.nl. Hierop worden onder anderen kastjes
-die in een stopcontact gestoken moeten worden- te koop aangeboden (voor
49,50 euro) die \biologische systemen (beschermen tegen) ... schadelijke straling,
die teweeggebracht wordt door microgolfketens ... tv- en radarstations ... radioen
telefoonapparatuur". Uit meting blijkt dat deze kastjes in het geheel niet
werkzaam zijn, wat fysisch gezien ook onmogelijk is. Wel kon worden vastgesteld
dat deze kastjes electrisch onveilig zijn.


4 ... alleen thermische eecten ...
Er wordt gesuggereerd dat ik alleen maar op thermische eecten ben ingegaan.
Dit wordt wellicht enigszins ingegeven door het Tubantia artikel, maar in mijn
presentatie ben ik uitgebreid op ingegaan op niet-thermische eecten. Ik heb
Adair (2003) geciteerd, die heeft aangetoond bij blootstelling aan EM velden
van 100W=m2 de van nature aanwezige endogene ruis in het lichaam niet wordt
overschreden. Ook andere mechanismen van beinvloeding van cellen en moleculen
kan Adair (2003) bij deze blootstelling op basale fysische gronden uitsluiten;
Challis (2005) komt tot dezelfde conclusie.
Bij blootstelling aan 100W=m2 vindt er echter geheid verwarming plaats. Ik heb
aan de hand van Van Leeuwen et al. (1999) laten zien dat er nauwelijks verwarming
plaatsvindt ten gevolge van een mobiele telefoon (GSM met maximaal
vermogen), laat staan dat enige opwarming ooit het gevolg zou kunnen zijn van
een basisstation. Hieruit volgt dat, als er al een direct eect van RF-golven op
levende cellen is, dit gebeurt bij blootstellingen die direct sterke verwarming
veroorzaken. Als dat zo is, dan merk je dat onmiddellijk en bovendien wordt de
bevolking hiertegen door de normen al afdoende beschermd (zie guur 1).
Bovendien, als er enig niet-thermisch gezondheidseect van radiofrequente EMgolven
zou zijn, dan zouden mensen bij wijze van spreken dood moeten neervallen
van zonlicht. Licht is evengoed een electromagnetische golf, echter met een veel
hogere frequentie en dus een veel hogere foton-energie. De evolutie van de mens
bewijst echter dat zonlicht onschadelijk is.


5 ... \wetenschappers" die zeker wisten dat de aarde plat was ...
Stopumts vergelijkt mij met wetenschappers die dit beweerden. Wie dat waren
is mij echter niet bekend. Ik meen te weten dat de Griek Eratosthenes al in de
derde eeuw voor Christus de omtrek van de aarde bepaalde -waaruit volgt dat
deze rond is- en dat Magelhaen al in 1520 het empirisch bewijs leverde door rond
de wereld te zeilen. Er zijn wel kerkvorsten geweest die dogmatisch bepaalden
dat de aarde het middelpunt van het zonnestelsel was. Er waren enkele niet door
(bij)geloof gehinderde wetenschappers (Copernicus en Galilei) voor nodig om het
tegendeel te poneren.

Overigens zou ik het niet wagen mij met Copernicus en Galilei te vergelijken; die
kwamen zelf, op grond van waarneming, tot een revolutionair nieuw inzicht. Ik
baseer mijn oordeel eenvoudig op de bestaande en zeer omvangrijke wetenschappelijke
literatuur.

Als ik een betere vergelijking mag maken, dan kies ik voor de rol van het meisje
in het sprookje 'De nieuwe kleren van de keizer' van H.C. Andersen. Die riep wat
niemand anders nog durfde te zeggen. Namelijk dat de keizer, die was wijsgemaakt
dat zijn prachtige nieuwe kleren onzichtbaar waren voor personen die heel erg dom
waren, helemaal geen kleren aan had en in zijn blote kont liep.

Zo vind ik het passend af en toe eens hardop te zeggen dat het onzin is dat
GSM en/of UMTS masten gevaarlijk zouden zijn en dat websites als stopumts
wetenschappelijke nonsense presenteren en hiermee de bevolking ten onrechte
bang maken. Ook waarschuw ik voor de 'vrije jongens' die hier een slaatje uit
proberen te slaan met oplichterspraktijken

6 ... in opdracht van Monet ...
Er wordt zonder enige onderbouwing gesuggereerd dat ik, kennelijk tegen betaling,
in \opdracht van MoNet ... het hele land doorreis". Voor zover men ingaat op
ad hominem argumenten, kan ik melden dat dit onjuist is. Ik heb in februari 2005,
op verzoek van de voorzitter, een presentatie gegeven voor de commissie beheerszaken
van de gemeenteraad van Amersfoort. Daar heb ik niets voor gekregen,
niet eens een reiskostenvergoeding (ik woon niet in Amersfoort).
In november 2005 heb ik een presentatie voor enkele journalisten in Zwolle gegeven.
Dit was op verzoek van MoNet. Ik ontvang daar geen enkel honorarium voor, in
dit geval wel een reiskostenvergoeding. Ook mijn werkgever ontvangt geen vergoeding
van MoNet of een van de mobiele netwerkoperators.


7 ... averechts eect ...
De presentatie in Amersfoort heeft mij met gemengde gevoelens over het niveau
van de gemeentepolitiek vervuld. Men vraagt een burger een presentatie voor te
bereiden en een hele avond aan het onderwerp te besteden om vervolgens zonder
enig behoorlijk argument op de reeds betrokken stellingen te blijven. Een raadslid
vertrouwde mij zelfs toe het geheel met mij eens te zijn, maar dat de achterban
het nu eenmaal anders ziet. Het wordt mij droef te moede als ik zie hoe deze
volksvertegenwoordigers zich laten gijzelen door hun kiezers.


Dhr. Oereins (CDA) meende een fout in mijn conclusies met betrekking tot
het Naila onderzoek te zien. Hij stelt dat ik de lage kanker-incidentie in de nietblootgestelde
groep niet mag vergelijken met het (twee maal hogere) regionaal
gemiddelde (zie guur 2). Het probleem is, dat niet ik die vergelijking in eerste
instantie maak, maar dat de auteurs van het betreende artikel dat doen. Als zij
de kankerincidentie in de blootgestelde groep mogen vergelijken met het regionaal
gemiddelde, dan zie ik niet in waarom ik dat niet zou mogen doen voor een groep
die 400 meter verderop woont. Dat het moeilijk te verklaren valt dat het voor
deze groep zoveel lager uitvalt ben ik geheel met Oereins eens, maar dit toont
mijns inziens aan dat de conclusie van de auteurs voor de blootgestelde groep
eveneens onhoudbaar is.


Het is niet vast te stellen of de populatie waarin het regionaal gemiddelde is
vastgesteld nu wel of niet is beinvloed door EM-golven uit een basisstation. Waarschijnlijk
is dit een oud getal, dus pre-GSM tijdperk. Maar ook als je aanneemt
dat dat niet zo is, dan volgt uit de verdeling tussen 'blootgesteld' (binnen 400
meter van het basisstation) en 'niet-blootgesteld' (400 tot 1000 meter van het
basisstation) dat -bij constante bevolkingsdichtheid- 16% van de gehele populatie
'blootgesteld' is en 84% 'niet-blootgesteld' is. Ook in dit geval wordt het regionaal
gemiddelde dus voornamelijk bepaald door de niet-blootgestelde groep.
Als dus de verhoogde kanker-incidentie in de blootgestelde groep uitsluitend
wordt toegeschreven aan de aanwezigheid van een basisstation, dan kan je niet
volhouden dat het toeval is dat de niet-blootgestelde groep juist beschermd lijkt.
Ik meen mij te herinneren deze argumenten met Oereins besproken te hebben,
maar dat is hij kennelijk vergeten.

Voor commentaar op dit stuk houd ik mij aanbevolen.
dr.ing. H. Kroeze
afd. Radiotherapie
Universitair Medisch Centrum Utrecht

Uit deze tekst mag geciteerd worden met bronvermelding.
Referenties

Adair R K 2003 Biophysical limits on athermal eects of RF and microwave
radiation Bioelectromagnetics 24 39{48
Beard B, Kainz W, Onishi T, Iyama T, Watanabe S, Fujiwara O, Wang J, Bit-
Babik G, Farone A, Wiart J, Christ A, Kuster N, Lee A, Kroeze H, Siegbahn M,
Keshvari J, Abrishamkar H, Stuchly M, Simon W, Manteuel D and Nikoloski
N 2006 Comparisons of computed mobile phone induced SAR in the SAM
phantom to that in anatomically correct models of the human head IEEE
Transactions on Electromagnetic Compatibility accepted for publication


Besset A, Espa F, Dauvilliers Y, Billiard M and Seze R de 2005 No eect on
cognitive function from daily mobile phone use Bioelectromagnetics 25 102{
108
Challis L J 2005 Mechanisms for interaction between rf elds and biological tissue
Bioelectromagnetics Supplement 7 98{105
Christensen H C, Schuz J, Kosteljanetz M, Skocgaard Poulsen H, Boice J D,
McLauglin J K and Johansen C 2005 Cellular telephones and risk for brain
tumours Neurology 64 1189{1195
Dolk H, Elliot P, Shaddick G, Walls P and Thakrar B 1997 Cancer incidence
near radio and television transmitters in Great Britain. II. All high power
transmitters American Journal of Epidemiology 145 10{17
Foster K R and Repacholi M H 2004 Biological eects of radiofrequency elds:
does modulation matter? Radiation Research 162 219{225
Haarala C, Bergman M, Laine M, Revonsuo A, Koivisto M and Hamalainen H
2005 Electromagnetic eld emitted by 902 MHz mobile phone shows no eects
on children's cognitive function Bioelectromagnetics Supplement 7 S114{
S150
Keshvari J and Lang S 2005 Comparison of radio frequency energy absorption in
ear and eye region of children and adults at 900, 1800 and 2450 MHz Physics
in Medicine and Biology 50 4355{4369
Krause C M, Haarala C, Sillanmaki L, Alanko K, Revonsuo A, Laine M and
Hamalainen H 2004 Eects of electromagnetic eld emitted by cellular phones
on the EEG during an auditory memory task: a double blind replication study
Bioelectromagnetics 25 33{40
Kroeze H, Van de Kamer J B, De Leeuw A A C and Lagendijk J J W 2001
Regional hyperthermia applicator design using FDTD modelling Physics in
Medicine and Biology 46 1919 { 1935
Lonn S, Ahlbom A, Hall P, Feychting M and the Swedish Interphone Study Group
2005 Long-term mobile phone use and brain tumour risk American Journal of
Epidemiology 161 526{535
Tahvanainen K, J Ni~no, Halonen P, Kuusela T, Laitinen T, Lansimies E, Hartikainen
J, Hietanen M and Lindholm H 2004 Cellular phone use does not
accutely aect blood pressure or heart rate of humans Bioelectromagnetics 25
73{83
Van Ass M and Van de Weerdt D H J 2005 Het voorkomen van kanker rondom
de omroeptoren te Markelo Tech. Rep. augustus 2005 GGD Regio Twente
Enschede, The Netherlands
Van Leeuwen G M J, Lagendijk J J W, Van Leersum B J A M, Zwamborn
A P M, Hornsleth S N and Kotte A N T J 1999 Calculation of change in
brain temperatures due to exposure to a mobile phone Physics in Medicine
and Biology 44 2367{2379

Wilen J, A Johansson, Kalezic N, E Lyskov and Sandstrom M 2006 Psychophysical
test and provocation of subjects with mobile phone related symptoms Bioelectromagnetics
27